پیوند تاریخی فوتبال و سینما (قسمت سوم)
فرارسیدن روز سینما در تقویم ما، علت اصلی کتابت این مطلب است که در سه بخش تقدیم حضورتان میشود.
از بخشی از زندگی برخی فوتبالیها همچون پرویز دهداری و ناصر حجازی و علیرضا بیرانوند و نیلوفر اردلان و ... فیلم سینمایی یا مستند ساخته شد و بودند گزارشگرانی چون عطا بهمنش و محمدرضا نوایی و اسکندر کوتی و جواد خیابانی و هادی عامل و ... همچنین «رهبران تماشاگران» و به قول امروزیها «لیدر»هایی چون محمد بوقی (محمدابراهیم نایبعباسی) که بخشی از بدنه ورزش و فوتبال بودند و رد پایشان در تاریخ سینما و تلویزیون هم دیده میشود و بودند ورزشکارانی چون غلامرضا تختی، همایون بهزادی و ناصر حجازی که بنا به دلایلی به پیشنهادهای سینمایی دست رد زدند و یا حضورشان در سینما به سرانجام نرسید.
اما باز هم از فوتبالیها! بگوییم. نادر افشار نادری که اواخر دهه ۲۰ بازیکن شاهین تهران و تیم ملی بود، پس از دوران بازی به مستندسازی روی آورد و در حوزه مردمشناسی آثاری درخور توجه ساخت.
نفر دیگری که باید نام ببریم محمد توانایی، بازیکن و مربی تیم هما در دهههای ۵۰ و ۶۰ است که کارمند اداری تلویزیون بود.
اما نفر سوم: در روزهای آخر حیات شاهین در سال ۱۳۴۶، دروازهبان نوجوانی به نام کاظم بیاتی به آن تیم پرطرفدار پیوست که بعدها برای پیکان و پرسپولیس هم بازی کرد و خیلی زود و حدود ۲۵ سالگی از فوتبال کناره گرفت و پس از گذراندن دوره فیلمبرداری، در همان سالهای آغازین دهه ۵۰ به استخدام تلویزیون ایران درآمد و پس از چند سال کار در تلویزیون راهی آمریکا شد و در حال حاضر در نیویورک مدیریت رستوران «پرسپولیس» را بر عهده دارد.
در ادامه به حسن نایبآقا، بازیکن سابق گارد و هما و تیم ملی اشاره میکنیم که اوایل دهه ۵۰ مدتی از دوران تحصیل دانشگاهیاش را به عنوان کارآموز در بخش خبر و قسمت اخبار ورزشی تلویزیون ملی ایران مشغول به کار شده و همکار مانوک خدابخشیان و عطاءالله بهمنش و ایرج ادیبزاده و حبیبالله روشنزاده و ... بود.
یک بازیکن دیگر فوتبال هم بود که به جای آمدن جلوی دوربین؛ در وادی کارگردانی و نویسندگی و ... نامش در تاریخ سینمای ایران ثبت شده است. یک دروازهبان قدیمی و کمتر شناختهشده فوتبال خوزستان به نام یوسف ایروانی که فوتبال را اوایل دهه ۴۰ در تیم اسپرت که تیم پایه «کلوپ شنا» اهواز بود آغاز کرد. از همبازیان نامآشنای او در آن تیم میتوان به لفته سهبرادران، مربی نامدار فوتبال خوزستان، اشاره نمود.
برای آشنایی بیشتر خوانندگان لازم است اشاره شود تیم کلوپ شنا همان تیمی است که ستارههایی چون اکبر افتخاری، محراب شاهرخی و ناظم گنجاپور و ... را در همان سالها به سطح یک فوتبال ایران معرفی کرد.
یوسف ایروانی سال ۱۳۴۲ به تیم تاج اهواز پیوست و در کنار علیمحمد کاردان (بازیکن سالهای بعد تاج تهران)، شاهمراد شکرخدایی (بازیکن، مربی و داور نامدار خوزستانی) و محمد زلفی (بازیکن و مربی نامدار خوزستانی) و ... فوتبال را ادامه داد.
ایروانی در سال ۱۳۵۰ با دستیاری کارگردانی جمشید شیبانی در فیلم سینمایی «ملاممدجان» به سینما رو آورد و کارنامهای بدین شرح را از خود به یادگار گذاشت:
کارگردانی فیلم سینمایی «زن» (سال ۱۳۵۶)
دستیار کارگردان فیلمهای سینمایی «مطرب» (۱۳۵۱)، «گذر اکبر» (۱۳۵۱)، «غریب» (۱۳۵۲)، «خوشگلا عوضی گرفتین» (۱۳۵۳)، «دلقک» (۱۳۵۵)
نویسندگی فیلمنامه فیلمهای سینمایی «غریب» (۱۳۵۲)، «غلام زنگی» (۱۳۵۴)، «مادر جونم عاشق شده» (۱۳۵۵)، «ولینعمت» (۱۳۵۵)، «فریادرس» (۱۳۵۶) و «زن» (سال ۱۳۵۶)
داستان و طرح فیلم سینمایی «پیشکسوت» (۱۳۵۵)
