یک پژوهش تازه تب مصرف پروتین بیشتر را به چالش کشید
پژوهشی تازه نشان میدهد مصرف روزانه بیش از حدود ۰.۸ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن در افراد کمتحرک نهتنها سودمند نیست، بلکه ممکن است فرآیند پیر شدن سلولها را سرعت بخشد.
بیلی ناپف و دادلی لمینگ، پژوهشگران دانشگاه ویسکانسینـمدیسن، با مرور بیش از ۳۵۰ پژوهش درباره مصرف پروتئین نتیجه گرفتهاند که گرایش روبهرشد به مصرف پروتئین بیشتر، که بهویژه در محافل ورزشی رواج یافته است، الزاما برای همه با بهبود سلامت همراه نیست و در افراد کمتحرک حتی ممکن است روند پیری را سرعت ببخشد. نتیجه این پژوهش جمعه ۹ مرداد در نشریه تازهتاسیس «سِل پرِس بلو» منتشر شد.
در پژوهشهایی که تاثیر کاهش مصرف پروتئین بر سلامت و روند پیری را بررسی میکنند، رژیم حاوی حدود ۰.۸ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن، رژیم کمپروتئین محسوب میشود. دستورالعملهای جدید در سالهای اخیر و توصیههای عمومی این میزان را به ۱.۲ تا ۱.۶ گرم به ازای هر کیلوگرم از وزن بدن افزایش دادهاند.
کریستال هیل، زیستشناس مولکولی پیری در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی که در این پژوهش مشارکت نداشت، به ساینس نیوز گفت بدن هنگام ورزش از اسیدهای آمینه، یعنی اجزای سازنده پروتئین، برای عضلهسازی استفاده میکند، اما در افراد کمتحرک، اسیدهای آمینه اضافی ممکن است چرخه نوسازی سلولها را سرعت دهند و باعث انباشته شدن آسیبهای مولکولی و سلولی مرتبط با پیری شوند
مطالعات پیشین روی موشها نشان دادهاند رژیم کمپروتئین میتواند تولید فاکتور ۲۱ رشد فیبروبلاست یا FGF21، نوعی پروتئین پیامرسان با عملکرد هورمونی، را افزایش دهد. این هورمون سلولهای چربی سفید ذخیرهکننده انرژی را به سلولهای چربی بژ تبدیل میکند که انرژی اضافی را میسوزانند. موشهای دارای رژیم کمپروتئین با وجود خوردن غذای بیشتر، معمولا لاغرتر بودند، قند خون ناشتای بهتری داشتند و بیشتر عمر کردند.
در یک مطالعه انسانی روی ۲۲ مرد جوان و سالم با شاخص توده بدنی متوسط ۲۳ تا ۲۵ ، پژوهشگران مصرف روزانه پروتئین را برای ۵ هفته از دستکم ۱.۵ گرم به حدود ۰.۸ گرم بهازای هر کیلوگرم وزن بدن کاهش دادند. نتایج منتشرشده در مارس ۲۰۲۵ نشان داد سطح FGF21 در بدن شرکتکنندگان افزایش یافت و آنان برای ثابت نگه داشتن وزن خود به غذای بیشتری نیاز داشتند؛ یافتهای که از افزایش مصرف انرژی بدن حکایت داشت.
میزان مناسب مصرف پروتئین هنوز مشخص نیست
این یافتهها با دستورالعملهای تغذیهای جدید آمریکا که مصرف روزانه ۱.۲ تا ۱.۶ گرم پروتئین بهازای هر کیلوگرم وزن بدن را توصیه میکنند، در تضاد است.
طرفداران رژیمهای پرپروتئین میگویند شواهد انسانی فراوانی وجود دارد که نشان میدهد مصرف پروتئین بیشتر، بهویژه همراه با ورزش، عملکرد جسمانی را تقویت میکند و به کاهش چاقی یا پیشگیری از آن کمک میکند. در مقابل، بخش بزرگی از شواهد درباره فواید محدود کردن پروتئین از مطالعات حیوانی به دست آمده است.
پژوهشگران رژیم کمپروتئین را برای زنان باردار، کودکان، سالمندان و برخی گروههای دیگر توصیه نمیکنند. متخصصان هر دو دیدگاه نیز اتفاق نظر دارند که مقدار مناسب پروتئین باید بر اساس سن، جنسیت، ویژگیهای ژنتیکی و میزان فعالیت بدنی هر فرد تعیین شود.
جوزف متیوز، متخصص تغذیه در دانشگاه علوم پزشکی آرکانزاس، به ساینس نیوز گفت این بررسی شواهد کافی برای آزمایش رژیمهای کمپروتئین در مطالعات انسانی فراهم کرده است. کریس مکدونالد، دانشمند علوم رفتاری دانشگاه کمبریج، نیز تاکید کرد توصیههای تغذیهای باید از میزان فعالیت بدنی افراد آغاز شوند، نه از تعیین یک مقدار ثابت پروتئین برای همه.
