وقتی جنگ مانع حضور اسپانیا در جام جهانی شد

جالب است بدانید در تاریخ جام جهانی برخی تیم‌های فوتبال مجبور شدند به خاطر جنگ قید حضور در این آوردگاه بزرگ را بزنند چراکه تیم ملی فوتبال این کشورها آماده بازی در میدان بین‌المللی نبود و برخی کشورها نیز نتوانستند تیمی برای شرکت در جام جهانی آماده کنند که راهی مقدماتی جام جهانی شود.

تنها چند ماه پیش از آغاز جام جهانی 1938 فرانسه، اسپانیا درگیر یکی از خونین‌ترین بحران‌های تاریخ خود بود. جنگی داخلی که نه‌تنها سرنوشت سیاسی این کشور را تغییر داد بلکه باعث شد تیم ملی اسپانیا از حضور در سومین دوره جام جهانی نیز بازبماند.

جنگ داخلی اسپانیا از 17 ژوئیه 1936 آغاز شد. زمانی که بخشی از ارتش به رهبری ژنرال فرانسیسکو فرانکو علیه دولت جمهوری اسپانیا دست به شورش زد. این درگیری به سرعت به یک جنگ تمام‌عیار تبدیل شد و کشور را به دو اردوگاه تقسیم کرد.

جمهوری‌خواهان که از دولت قانونی حمایت می‌کردند و ناسیونالیست‌ها که زیر پرچم فرانکو می‌جنگیدند.

در شرایطی که اروپا خود را برای جام جهانی ۱۹۳۸ آماده می‌کرد، اسپانیا در میدان‌های نبرد غرق شده بود. بسیاری از ورزشگاه‌ها به مراکز نظامی، انبار تدارکات یا پناهگاه تبدیل شدند و فعالیت‌های ورزشی تقریباً متوقف شد. تعداد زیادی از فوتبالیست‌های اسپانیایی یا به جبهه‌های جنگ اعزام شدند یا کشور را ترک کردند. برخی از آن‌ها هرگز فرصت بازگشت به فوتبال حرفه‌ای را پیدا نکردند. در چنین شرایطی تشکیل تیم ملی و حضور در جام جهانی عملاً غیرممکن بود.

جنگ داخلی اسپانیا تنها یک درگیری داخلی نبود. آلمان نازی و ایتالیا از نیروهای فرانکو حمایت می‌کردند، در حالی که اتحاد جماهیر شوروی از جمهوری‌خواهان پشتیبانی می‌کرد. هزاران داوطلب خارجی نیز از کشورهای مختلف برای شرکت در جنگ راهی اسپانیا شدند.

به همین دلیل بسیاری از مورخان، جنگ داخلی اسپانیا را پیش‌درآمدی بر جنگ جهانی دوم می‌دانند؛ نبردی که جهان را به دو جبهه ایدئولوژیک تقسیم کرد و نشانه‌های آن چند سال بعد در جنگ جهانی دوم آشکار شد.

جنگ سرانجام در اول آوریل 1939 با پیروزی نیروهای فرانکو پایان یافت. برآوردها از کشته شدن صدها هزار نفر و آوارگی صدها هزار اسپانیایی حکایت دارد. پس از پایان جنگ، حکومت دیکتاتوری فرانکو بر اسپانیا حاکم شد؛ حکومتی که تا سال 1975 و زمان مرگ او ادامه یافت.

جام جهانی بدون اسپانیا

در حالی که تیم ملی اسپانیا در دهه 1930 یکی از قدرت‌های رو به رشد فوتبال اروپا محسوب می‌شد، جنگ داخلی فرصت حضور در جام جهانی 1938 را از این کشور گرفت. به این ترتیب، اسپانیا به یکی از نخستین نمونه‌های تاریخ جام جهانی تبدیل شد که یک جنگ تمام‌عیار مانع حضورش در بزرگ‌ترین رویداد فوتبال جهان شد.

اکنون و در آستانه جام جهانی 2026، مرور داستان اسپانیا در سال 1938 یادآور این واقعیت است که فوتبال هرچند می‌تواند مردم را متحد کند، اما در برابر ویرانی‌های جنگ گاهی هیچ شانسی برای ادامه حیات ندارد.